22 нче июнь- хэтер һәм кайгыны уртаклашу көне. Без дә Бөек Ватан сугышында һәлак булган авылдашларыбызны искә алдык...

Татар халкының сагынып көтеп алынган Сабантуй бәйрәме борынгы һәм яңа бәйрәм, халкыбызның гореф-гадәтләре, йолалары, җырлары һәм биюләре бергә кушылган хезмәт бәйрәме.

Бәйрәм атамасы борынгы төрки “сабан” һәм “туй” сүзләреннән килеп чыккан. Элегрәк Сабантуй карлар эреп беткәч, язгы кыр эшләренә 2-3 атна кала үткәрелгән, хәзер аны кыр эшләре тәмамлаганнан соң бәйрәм итәләр.

"Тамчыкай" лагеренда "Күңелле стартлар" уены...

   Ата-бабаларыбыз суның кадерен белгәннәр,зурларын һәм кечерәкләрен дә аерым атама белән йөрткәннәр.Җөмһүриятебездә Идел,Чулман,Нократ кебек мәһабәт елгалардан башлап һәр вак чишмәнең исеме бар. Ә нәрсә соң ул чишмә?

     Җир астыннан агып, бәреп чыга торган су чишмә дип атала . Чишмәләр-кечкенә генә булсалар да, табигатькә җан кертүчеләр, елга, күл, инеш, диңгез һәм океаннарга тормыш өрүче. Халык әйтсә, чынлап та, хак әйтә. Чишмәләргә карата кулланылган “Башы – тауда, аягы – диңгездә” дигән табышмак аларның җитез, йөгерек, эшчән, халыкка намус белән хезмәт итүчән табигатьләрен бик дөрес сурәтли.Идел, Чулман (Кама) кебек мәһабәт елгалар да кайчандыр кечкенә генә , бала да атлап чыга алырлык бәләкәй чишмәләрдән башланып киткәннәр. Исәбе-хисабы булмаган чишмә, инеш, елга-су кушылдыклары белән туклана-туклана, алар тора-бара зур елгаларга әверелгәннәр.

Без бүген авылыбыз чишмәләренә сәяхәт иттек. Чишмә тирәләрен чүпләрдән чистарттык, янына утыртылган чәчәкләргә су сиптек. Соңыннан саф чишмә суыннан авыз иттек...

Укучылар үзләре яраткан әкият, мульфильм геройларын рәсемгә төшерделәр. Әлеге рәсемнәрдән күргәзмә оештырылды, иң уңышлы рәсемнәр атап үтелде.

"Әкияттә кунакта..."  Укучыларыбыз үзләре белгән әкиятләрне сәхнәләштерделәр.

Сугыш...

Бу сузне ишеткәч тә, күз алдына коточ­кыч вакыйгалар, Туган илне фашистлар ку­лына бирмәс өчен киткән һәм яңадан кире өйләренә әйләнеп кайта алмаган ирләр, уллар, аларны өзелеп көткән ялгыз ана­лар, тол хатыннар килеп баса.

Тарихыбызда булып узган бар сугыш­ларның да иң авыры — бөтен дөньяны тетрәткән һәм халкыбыз язмышында тирән эз калдырып үткән Бөек Ватан сугы­шы бервакытта да онытылмас.

Еллар үтте. Дөнья үзгәрде. Хәзер инде баш өстебездә дошман самолетлары да очмый, җиребезне дер селкетеп танклар да гизми, адым саен бомбалар да шартламый... Тик хәтердә әле ул еллар, хәтердә...

Әйе, без җиңдек. Дошман безнең ру­хыбызны сындыра алмады. Тик бу җиңү бик кыйммәткә төште. Миллионнарча ке­шеләрнең гомерләре, аналар сагышы, ятим калган балаларның күз яшьләре бәрабәренә яулап алынды бу Җиңү.

Бөек Ватан сугышында һәлак булган авыллдашларыбыз истәлегенә куелган һәйкәл тирәсен тәртипкә китердек.

Бүген без " Знай, помни, выполняй..." дип аталган чара уздырдык. Әлеге чара укучыларның үзләрен  юлларда хәвефсез тоту кагыйдәләрен искә төшерү, үтәү максатыннан үтте. Чарада юл элементларын, җәяүленең юл аркылы чыгу урынын, аның билгеләрен, юл чаты төрләрен, светофор һәм аның сигналларын, хәрәкәт күрсәтүче сигналларны, велосипедта ххәвефсез йөрү кагыйдәләрен, тимер юл белән бәйле билгеләрне искә төшердек.

   Арча педагогия көллиятендә 1999 елдан «Әлифба» музее эшли. Музей бай тарихи фондка ия. Биредә борынгы заманнардан алып бүгенге көнгә кадәр дөнья халыкларында уку-язуның килеп чыгышын чагылдырган 1226 экспонат урын алган. Музейда төрле графика һәм алфавит системалары турында мәгълүматлар күп.

      Музейның барлыкка килүенә Арча педагогия көллияте укытучылары Сәләй Гатат улы Вәгыйзов һәм Рәмзия Гыйләҗ кызы Валитованың педагогик һәм фәнни эзләнүләре сәбәпче була. Алар 1965 елда татар мәктәпләре өчен бастырылган “Әлифба” китабының авторлары. Шулай ук музейда алар тарафыннан язылган 43 китап урын алган, алар арасында китаплар, методик әсбаблар һәм башкалар. Музей район һәм республикабазның мәдәни тормышында зур урын алып тора.

   Бүген без әлеге музейда булдык. Музей җитәкчесе Дамир Гыйлемшәехович әлеге музей турында күп мәгълүмат җиткерде, укучыларның сорауларына төгәл җаваплар бирде. Музей безгә бик ошады...