Мамадыш муниципаль районы
Муниципаль мәктәпкәчә белем учреждениясе
4 нче «Әкият» балалар бакчасы

Тема: “Мәктәпкәчә яшьтәге балаларны социаллләштерүнең  мөһим структурасы буларак проект эшчәнлеге”
(Балалар бакчалары тәрбиячеләре өчен
 район семинарында чыгыш)

Төзеде: өлкән  тәрбияче 
Зиатдинова Ф.Х.

Мамадыш, 2015

СОЦИАЛЛӘШТЕРҮ  ул -иҗтимагый бәйләнеш һәм аралашу системасы. Социалләшү барышында кеше иҗтимагый мөмкинчелеккә ия булучы, җәмгыяттә кирәкле булган  уңай тормыш рәвешенә,  тәртип күнекмәләренә өйрәнә. Шәхес тәрбияләү һәрвакыт иң катлаулы мәсьәлә булып тора. Тәрбиячеләр алдында гадәти сораулардан тыш, балага ,  заманча тормыш шартларында ничек итеп тәрбия һәм белем бирергә, ничек итеп  хәзерге заман җәмгыят таләпләренә туры килүче чын шәхес тудырырга дигән проблема туа.
Шәхес тәрбияләүнең нигезе бер яшьлек чорда салына башлый, димәк гаиләгә һәм балалалар бакчасына  үсеп килүче буынга кешелек сыйфатлары тәрбияләү бурычы куела. Иң төп максат- баланың уңышлы социалләшүенә ирешүдә ярдәм итү.
Менә ни өчен безнең алдыбызда төп бурыч булып, “педагог- балалар- ата-аналар” өчлегендә тулы иҗтимагый хезмәттәшлек тудыру мөһимлеге тора
Хезмәттәшлек- үзара тигез хокуклы аралашу ул. Биредә боерык, күрсәтмә бирү, тикшерү, бәяләү өстенлеге беркемгә дә бирелми. Ата-аналар белем бирү эшчәнлеге барышында актив катнашучылар. 
Әлеге өчлекнең тулы эшчәнлеген алып бару өчен  безнең алдыбызда проект эшчәнлеген булдыру максаты куела.
 Проект методы XX йөз башында Америка педагогы, психологы, фәлсәфәчесе Джон Дьюи (1859 - 1952) тарафыннан уйлап табыла. Аның фикере буенча, белем бирү ул - "балаларның шәхсән кызыксынуларына, максатларына тәңгәл килгән максатчан эшчәнлеккә нигезләнеп төзелгән процесс".
Эзләнү эшчәнлеге. балада шатлану, кызыксыну хисләре уяту белән беррәттән, аның әхлакый, акыл, физик сыйфаталрын да үстерүгә мөмкинлекләр тудыра. Мондый эшчәнлек яңа (инновацион) технолгияләрнең бер төре булган ПРОЕКТ МЕТОДЫ ярдәмендә оештырыла.
Балалар бакчаларында проект методын куллануның төп максаты булып балаларны ирекле иҗади шәхес буларак тәрбияләү тора.

Проект методы куллану аша балаларга үсеш бирү бурычлары:
•	балаларның сәламәтлеген саклау, психологик уңай халәт тудыру;
•	танып белү сәләтен үстерү,
•	иҗади күзаллауны үстерү;
•	иҗади фикерләү сәләтен булдыру;
•	аралашу, коммуникатив осталыкларын ныгыту.
     Проект планы балалар, ата - аналар белән берлектә төзелә, проект группасы сайлана. Проектны тормышка ашыру аны яклагач кына башлана.

Проект методын куллануда тәрбияченең һәм балаларның үз роле бар.
•	тәрбияченең роле: балаларның яшь үзенчәлекләрен исәптә тоту, танып белү процессында балаларның    кызыксыну хисләрен үстерү максатыннан кирәкле шартлар тудыру, бала белән мөнәсәбәтләрне үзара аңлашу, ярдәмләшү нигезендә кору, эзләнү эшчәнлегенә этәргеч бирү ситуациясе булдыру, уен алымнары куллану;
•	балалар роле; проектның актив катнашучысы булу, барлыкка килгән проблемаларны чишү, кыенлыкларны җиңеп чыгу юлларын табу (бу проект методының төп максаты).

Проектны тормышка ашыру принциплары:
•	системалылык;
•	яшь үзенчәлекләрен исәптә тоту;
•	ел фасылына туры килү;
•	баланың шәхесен хөрмәтләү;
•	бала белән бакчада, гаиләдә үзара аралашу, хезмәттәшлек итү эшчәнлеге оештыру.

Проект методын куллануда күздә тотылырга тиеш таләпләр түбәндәгечә:
•	беренчедән, проект эшчәлегенең нәтиҗәсе балаларга теоретик һәм приактик яктан үсеш бирүгә юнәлтелгән булырга тиеш;
•	икенчедән, куелган проблема билгеле бер логик эзлеклелектә өйрәнелергә, чишелергә тиеш: проблеманы чишү юлларын табу, гепотезалар тудыру, аларны өйрәнү; һәрьяклап тикшереп эзләнү методларын   сайлау; эзләнү нәтиҗәсендә барлыкка килгән материалларны җыйнау, анализлау, системалаштыру; нәтиҗәләр ясау,  яңа проблемалар тудыру;
•	өченчедән, проектның эчтәлеге башлангыч этапта планлаштырылган балаларның мөстәкыйль эшчәнлегенә корылырга тиеш;
Проект эше барышында тәрбияче балаларның эзләнү эшчәнлеген оештыручы, аларның һәрьяклы үсешен тәэмин итүче педагог ролен башкара.

Проектның берничә этаптан тора:
•	максат кую;
•	проектны башкару формаларын эзләү;
•	проект темасы буенча барлык белем һәм тәрбия бирү процессы эчтәлеген эшкәртү;
•	әйләнә- тирә мөхитне оештыру,
•	эзләнү эшчәлегенең юнәлешен билгеләү;
•	балалар, башка педагоглар, ата - аналар белән берлектә иҗади эзләнү һәм практик эшчәнлекне оештыру;
•	проектның өлешләре буенча эш, аларга төзәтмәләр кертү,
•	проектны күмәк рәвештә тормышка ашыру һәм презентацияләү.

Проектны әзерләү буенча тәрбияче эшенең якынча планы белән танышып үтик.
•	1.проектның максатын билгеләү;
•	2.максатка ирешү   планы төзү (тәрбияче, методист ата - аналар белән эш планын һәрьяклап тикшерәләр)
•	3.проектның тиешле бүлекләрендә катнашу өчен башка белгечләрне җәлеп итү;
•	4. Проектның план - схемасын төзү;
•	материал җыю;
•	5. план - схемага шөгыльләр, уеннар һәм балаларның башка эшчәлеген кертү;
•	6. өй эшләре, мөстәкыйль эш өчен биремнәр;
•	7. проектны презентацияләү, ачык шөгыль күрсәтү.
Балалар бакчаларында кулланыла торган проектлар түбәндәгечә  классификацияләргә бүленә
:
 1\ катнашучылар составы буенча; 
2\ максат буенча; 
3\ тема буенча; 
4\ тормышка ашыру вакыты буенча.

Проектның топ төрләре:  эзләнүле, рольле – уенлы, информацион - практик юнәлешле, иҗади:
•	иҗади эзләнү проекты барышында : балалар экспериментлар үткәрә, аннан соң нәтиҗәләр буенча гәзитләр чыгарыла, драматизация уеннары оештырыла һ. б.
•	рольле - уенлы төрдә  (иҗади уеннар элементлары белән, ул вакытта балалар әкият геройлары роленә керәләр, барлыкка килгән проблемаларны үзләренчә чишеп чыгалар);
•	информацион - практик юнәлешле төрдә : балалар мәгълүмат җыя, тромышка ашыра, төрле формада аларны оформить итеп куя (альбомнар, витражлар, дизайн төркемнәре һ.б.)
•	иҗади төрдә  (нәтиҗә "Балалар бәйрәме"ндә ясала, балалар дизайны, мәсәлән, "Театр атнасы" формасында оештырыла)

Проектларның тематикасы һәм эчтәлеге буенча да бүленә:
•	Уенлы проектлар : "Су асты патшалыгына уен - сәяхәт", сюжетлы - рольле уен "Театр", уен "Киләчәк   шәһәре төзибез", "Әкияти кар шәһәре төзү", "Әкиятләр иленә сәяхәт", "Кунаклар каршылау"
•	Иҗади проектлар : кышкы (көзге, язгы) вернисаж, музыкаль әкият, өстәл театры (әкият уйлапчыгару, геройларны, декорацияне   ясау, әти- әниләргә, кечкенәләргә әкият күрсәтү), "Күңелле ярминкә", рәсем итеп ясалган диафильмнар фильмотекасы; "Язгы тамчы" фестивале, "Торт тәмлеме?", "Пластилин дөньясында".
•	Танып   белү,   күзаллау   киңәйтү   проектлары:   "Нәрсә?   Кайда?   Ничек?"   журналы, "Математика иленә сәяхәт", "Минем шәҗәрәм" конкурсы, "Кызыл китап", "Минем шәһәрем", "Кипатларга кем рәсем төшерә?"
Проектларның дэвамлылыгы:
•	кыска вакытлы проект (1 шөгыльдән 1 көнгә кадәр);
•	дәвамлы проект (1 атнадан 3 айга кадәр)

"Минем гаиләм" проекты
Максат: балаларда үз әти - әниләренә, туганнарына карата ярату, хөрмәт итү, үзара аңлашып яшәү
хисләре тәрбияләү.
Бурычлар:
-	балаларны проблемалы ситуациягә кую, әти - әниләре, туганнары турында белемнәрен ачыклау;
-	балалар - әти-әниләр - туганнар арасында яхшы мөнәсәбәтләр булдыруга юнәлтелгән шартлар тудыру;
-	балаларда үзләре турында кайгыртучы туганнарына карата уңай мөнәсәбәт формалаштыру; Проектта катнашучылар: балалар бакчасы хезмәткәрләре, балалар, ата- аналар.
Проектны тормышка ашыру юллары.
1.	Фотолар карап чәй өстәле артында гаилә клубы утырышы.
2.	Ата-аналарны анкеталау.
3.	Белмәмеш курчагы ясау.
4.	"Гаилә белән ял итәбез" газите чыгару.
5.	Гаилә турында балалар рәсемнәре конкурсы.
6.	Белмәмеш белән бергә гаилә әгъзалары турында»җырлар, шигырьләр, матур әдәбият уку.
7.	"Минем гаилә тугърасы" конкурсы, презентациясе.
8.	"Гаилә" уены оештыру (балалар үз әти- әниләре булып күрсәтәләр, Белмәмеш аларның кем булып эшләвен аңларга тиеш).
9.	Саф һавада әби-бабайлар, әти - әниләр|#наган уеннарны оештыру.
10.	"Барыбыз да стартка" спорт бәйрәме үткәрү
11.	Дидактик уеннар: "Дөрес әйт" (туганлыкны билгеләү), "Кем турында сөйләгәнне бел"
12.	Проект тәмамланганда "Безнең гаилә серләре" исемле зур бәйрәм оештыру
13.	Шәҗәрә төзү
Көтелгән нәтиҗәләр.
1.	Балалар үз әти- әниләре, туганнары турында күбрәк белделәр.
2.	Балалар һәм әти- әниләр арасында якынлык барлыкка килде, алар бер - берсенә карата уңай мөнәсәбәттә.
3.	Гаилә әгъзалары арасындагы туганлык мөнәсәбәтләрен дөрес итеп әйтергә өйрәнделәр.
4.	Ата - аналада балалар бакчасы белән үзара мөнәсәбәтләрне дәвам итү теләге барлыкка килде.